(NDHMoney) 2013 dự kiến sẽ lại là một năm khó khăn đối với ngành thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam, giá nguyên liệu đầu vào dự kiến không thể giảm mạnh và cầu nội địa cũng khó gia tăng đáng kể.

Doanh nghiệp ngoại chiếm lĩnh thị trường
Trong giai đoạn 2006-2011, các công ty có vốn đầu tư nước ngoài và các công ty liên doanh chiếm khoảng 24-25% trong tổng số nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi trên cả nước nhưng sản xuất tới 60% tổng sản lượng trên thị trường.

Năm 2011, 58 nhà máy của các công ty nước ngoài và liên doanh, chiếm 25,2% tổng số nhà máy trên cả nước, đã sản xuất  6,992 triệu tấn thức ăn chăn nuôi, tương đương với 60,8% tổng sản lượng sản xuất của cả ngành thức ăn chăn nuôi. Tính trung bình, trong năm 2011 mỗi nhà máy cung cấp được 120,551 tấn/năm, hay 10,05 tấn /tháng.
Theo số liệu từ Cục Chăn nuôi, Bộ Nông nghiệp và PTNT, trong số 60% thị phần, một vài nhà sản xuất nước ngoài và liên doanh chủ chốt đang nắm giữ hơn 30% tổng thị phần, trong đó CP Việt Nam, Proconco, Cargill Việt Nam và GreenFeed Việt Nam lần lượt chiếm 18%, 12%, 9,5%, 8% và 8%.
Trong 9 tháng đầu năm 2012, ngành thức ăn chăn nuôi đã chứng kiến sự bành trướng của một số doanh nghiệp ngoại. Cargill Việt Nam (vốn đầu tư từ Mỹ) đã đưa vào hoạt động một nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi mới, nâng tổng số nhà máy sản xuất thức ăn của Cargill tại Việt Nam lên 9 nhà máy.CP và New Hope thông báo kế hoạch đến năm 2014 sẽ có thêm 6 máy được đưa vào hoạt động.
Trong khi đó, các doanh nghiệp nội phải đối mặt với chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao, sự mất giá của tiền đồng và lãi suất vay cao, dẫn đến khoảng 30% doanh nghiệp trong ngành này bị phá sản trong năm 2011 trong khi các công ty có vốn đầu tư nước ngoài được hưởng lợi về thuế, hỗ trợ từ công ty mẹ về giá nhập khẩu nguyên liệu và mua trả chậm.
Doanh nghiệp nội bị hạn chế trong việc kiểm soát giá bán
Chi phí nguyên vật liệu đầu vào chiếm hơn 70% tổng chi phí sản xuất. Thêm vào đó, sản xuất thức ăn chăn nuôi phụ thuộc rất nhiều vào việc nhập khẩu nguyên liệu vì sự thiếu hụt từ nguồn cung  nội địa của các thành phần chính như ngô, cám gạo, đậu tương, bột đậu nành và bột cá.
Trong 9 tháng đầu năm 2012, để sản xuất 9,3 triệu tấn thức ăn chăn nuôi công nghiệp, cả ngành đã nhập khẩu 8,06 triệu tấn nguyên liệu bao gồm 3,7 triệu tấn thức ăn giàu năng lượng, 4,1 triệu tấn giàu đạm và gần 0,2 triệu tấn phụ gia. Điều này đã khiến giá thức ăn chăn nuôi phụ thuộc nhiều vào giá nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi trên thế giới.
Giá trung bình nguyên liệu thức ăn chăn nuôi nhập khẩu đã tăng đáng kể trong 4 năm qua. Trong 9 tháng đầu năm 2012, điều kiện thời tiết không thuận lợi ở các nước cung cấp nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi cho Việt Nam đã dẫn đến việc thiếu hụt nguồn cung về ngô, khô đậu tương, lúa mì và bột cá. Điều này đã làm ảnh hưởng đến giá nhập khẩu của các nguyên liệu đầu vào và giá thành phẩm trong nước.
Theo Cục Chăn nuôi, giá trung bình của thức ăn hỗn hợp và thức ăn đậm đặc trong 9 tháng đã tăng lần lượt là 300 đồng và 800 đồng.
Triển vọng ngành năm 2012-2013
Nhìn chung tăng trưởng ngành thức ăn chăn nuôi phụ thuộc vào 2 yếu tố: (1) tăng trưởng của ngành chăn nuôi và (2) nguồn cung nguyên liệu đầu vào. Chỉ một số nguyên liệu chính có thể được sản xuất trong nước như ngô, sắn, cám gạo, bột cá, tuy nhiên việc sản xuất các nguyên liệu này vẫn còn hạn chế. Do đó, trong những năm tới, các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi vẫn phải phụ thuộc nhiều vào các nguyên liệu nhập khẩu.
Giá nguyên liệu năm 2012 và đầu năm 2013 vẫn duy trì ở mức cao: Sản lượng sản xuất lúa mì, ngô, đậu tương và khô đậu tương trên toàn thế giới niên vụ 2012 – 2013 dự kíên lần luợt là 677,65 (giảm 2,46% so với năm trước), 945,78 (tăng 8,65%), 271,42 (tăng 14,59%), 185 (tăng 4,34%) triệu tấn, trong đó sản lượng lúa mì dự kiến không đủ đáp ứng tổng cầu. Tuy nhiên, thời tiết không thuận lợi tại các nước cung cấp nguyên liệu cho Việt Nam đã tác động tiêu cực đến tổng sản lượng sản xuất của các loại nguyên liệu này. Theo dự báo của một số chuyên gia, giá lúa mì và giá ngô sẽ vẫn giữ ở mức cao cho đến cuối năm 2012.
Nhìn chung, 2013 dự kiến sẽ lại là một năm khó khăn đối với ngành thức ăn chăn nuôi ở Việt Nam, giá nguyên liệu đầu vào dự kiến không thể giảm mạnh và cầu nội địa cũng khó gia tăng đáng kể.

Trần Thúy – NDHMoney