Báo tin tức

Với mức tăng trưởng hàng năm đạt 5 – 6% và là quốc gia sản xuất thịt đứng hàng thứ 3 trên thế giới (sau Trung Quốc, Ấn Độ), ngành chăn nuôi Việt Nam không những đã đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng thịt trong nước mà còn tạo nguồn thu nhập cho hàng triệu hộ gia đình ở khu vực nông thôn. Mặc dù vậy, ngành chăn nuôi vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn thách thức.
Bài 1: Muôn vàn khó khăn

Tháng 12, con đường về các tỉnh đất đỏ miền Đông Nam bộ dài hun hút, hai bên bạt ngàn những vườn cao su, điều, tiêu… Xen lẫn trong những vườn cây này, những trang trại, hộ chăn nuôi từng một thời sôi động nhưng hiện đã bỏ phế hoặc chỉ nuôi cầm chứng do canh cánh lo ngại về tương lai không mấy tươi sáng của ngành chăn nuôi.

Người chăn nuôi “treo” chuồng
Vượt quãng đường hơn 30 km từ thị xã (TX) Thủ Dầu Một (Bình Dương), trang trại chuyên nuôi heo giống, heo thịt của anh Trần Văn Vạn ở xã Lai Hưng, huyện Bến Cát nằm giữa vườn cao su đang khai thác của gia đình. Bắt đầu nuôi từ năm 1999, thời gian cao điểm, trang trại anh có gần 100 heo nái, cung cấp hơn 1.000 con heo thịt cho thị trường mỗi năm. “Nhưng từ năm 2009, khi cao điểm dịch bệnh tai xanh bùng nổ, quy mô nuôi của nhà tôi chỉ đạt khoảng 1/3 và nếu tình hình không cải thiện, chắc tôi phải tính chuyện bỏ nghề chăn nuôi heo. Đấy là tôi có nhiều lợi thế do làm đại lý thức ăn chăn nuôi nên được mua giá gốc, chậm trả chi phí mua; đất rộng lại xa khu dân cư nên ít tác động đến môi trường… mà cũng chỉ cầm cự được tới nay, chứ hiện rất nhiều hộ nuôi trong vùng này đã bỏ nghề chăn nuôi từ lâu rồi”, anh Vạn cho hay.

Dịch bệnh, đầu vào tăng cao… khiến nhiều người chăn nuôi đã bỏ chuồng trống hoặc thu hẹp quy mô.

Còn chị Hiếu ở xã Thạnh Tân, TX Tây Ninh thì cho biết, sẵn có nguồn vốn dư dả và tận dụng thời gian nhàn rỗi, năm 2010, chị đầu tư gần 20 triệu đồng xây dựng chuồng trại, con giống để nuôi gà thả vườn. Nhưng theo chị, đàn gà chỉ cho lợi nhuận ở năm đầu tiên, sang giữa năm 2011 gia đình chị đành phải bỏ “chuồng không máng trống”. Nguyên nhân do các chi phí đầu vào như giá thức ăn chăn nuôi, con giống… tăng quá cao, trong khi giá đầu ra không tăng tương ứng đã làm cho rất nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ như gia đình chị lao đao.
Ngành chăn nuôi gặp nhiều khó khăn trong thời gian qua khiến người chăn nuôi quay sang chọn giải pháp nuôi gia công cho các doanh nghiệp. Mặc dù đây là giải pháp an toàn nhất nhưng tình trạng cũng không cải thiện được là bao. Tỉnh Đồng Nai hiện có gần 500 trang trại nuôi heo, gà đã chuyển sang nuôi gia công; trong đó những trang trại nuôi gà chuyển sang nuôi gia công chiếm đến 4/5 tổng số trang trại nuôi gà trong toàn tỉnh. Tuy nhiên, hiện rất nhiều hộ nuôi gia công tại đây đang lâm vào tình trạng “tiến thoái lưỡng nan” khi phát sinh nhiều khó khăn trong mối liên kết giữa nhà nông và doanh nghiệp. “Nuôi gia công rất cực. Nhiều quy đijịnh trong các hợp đồng sự bất lợi thuộc về người chăn nuôi, lại thiếu cả sự giám sát của nhà quản lý. Bỏ kinh phí lớn đầu tư, người nuôi phải lo đủ thứ như: Giống phía công ty cung cấp không đảm bảo chất lượng, thời tiết làm phát sinh dịch bệnh, người nuôi thiếu kinh nghiệm… rất dễ làm cho hao hụt đàn cao, tiêu tốn cám nhiều, dẫn đến lỗ vốn” – chủ một trang trại gia công tại huyện Trảng Bom cho biết.
Khó càng thêm khó
Ngoài hậu quả dịch bệnh từ những năm trước, năm 2011, giá thức ăn chăn nuôi đã tăng từ 30 – 40% so với cùng kỳ và giá con giống cũng tăng không kém đã làm cho các hộ chăn nuôi đã khó càng khó thêm. Khảo sát của ngành chức năng, mâu thuẫn lớn nhất của ngành chăn nuôi chính là giá đầu vào và đầu ra không tỷ lệ thuận tương ứng. Việc thiếu quy hoạch ổn định đã dẫn đến việc xây dựng thương hiệu riêng để tăng khả năng liên kết trong sản xuất kinh doanh, quản lý và tiêu thụ sản phẩm còn yếu. Phát triển chăn nuôi tập trung theo hướng trang trại được xem là lối ra nhưng vẫn chỉ mang tính tự phát là chính. Hầu hết các tỉnh đều đã có quy hoạch về chăn nuôi, nhưng thực tế năng suất, chất lượng sản phẩm còn thấp so với các nước trong khu vực, dịch bệnh diễn biến phức tạp.
Số liệu của ngành nông nghiệp cho biết, giá trị sản xuất của ngành chăn nuôi năm 2011 ước đạt khoảng 117.000 tỷ đồng. Tại nhiều địa phương, tỷ trọng chăn nuôi trong nông nghiệp đã đạt 40 – 50% với năng suất từng bước được cải thiện về quy mô, số lượng và chất lượng. Tuy vậy, nhìn vào sự phát triển của ngành trong các năm qua, ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi, cho rằng ngành vẫn chưa phát huy hết thế mạnh của mình và đang bỏ ngỏ cơ hội cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. “Ngành chăn nuôi trong nước vẫn chưa được các nhà quản lý đặt đúng tầm khi vẫn chủ yếu là ngành sản xuất mang tính tận dụng: Tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, lao động nhàn rỗi, vốn, đất đai… Ngoài ra, ngành chăn nuôi cũng sở hữu những căn bệnh cố hữu của nền nông nghiệp là manh mún, phân tán, hệ thống sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thiếu sự liên kết chặt chẽ…”.

Bài 2: Nan giải bài toán giảm lệ thuộc vào doanh nghiệp nước ngoài

Chỉ khoảng 20 doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi (TACN) có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, nhưng hiện gần 70% thị trường TACN, con giống… đã bị chiếm lĩnh bởi lực lượng này. Nỗi lo người chăn nuôi Việt Nam sẽ trở thành người làm thuê và ngày càng lệ thuộc vào các doanh nghiệp nước ngoài đang trở thành hiện hữu.

Đổ tiền tỷ để… gia công
Được xem như “đại gia” trong làng chăn nuôi gia công gia súc, gia cầm, doanh nghiệp Hùng Nhơn tại tỉnh Bình Phước đang đầu tư hàng chục tỷ đồng cho 18 cơ sở chuyên nuôi gà gia công. Các điểm nuôi của doanh nghiệp hầu hết là mô hình chăn nuôi tự động khép kín trong phòng điều hòa nhiệt độ. Để xây dựng một phòng lạnh đủ nuôi 15.000 con gà, doanh nghiệp phải đầu tư khoảg 5-10 tỷ đồng và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn: Nhiệt độ, an toàn vệ sinh phòng bệnh… “Chúng tôi đang có 8 trại nuôi gà lấy trứng và 10 trại nuôi gà thịt gia công cho thương hiệu TACN Emivest của Malaixia. Sắp tới, chúng tôi dự định sẽ phát triển thêm, đầu tư chuyên sâu cho heo nái và heo thịt” – anh Nguyễn Hùng Minh, quản lý trại gà Thùy Thảo thuộc công ty, cho biết.

Nuôi gà gia công ở Công ty TNHH Hùng Nhơn.

Không đầu tư hoành tráng như doanh nghiệp Hùng Nhơn, tại tỉnh Bình Dương, phong trào bỏ tiền tỷ ra đầu tư chuồng trại để nhận nuôi gà, heo gia công cho các công ty chế biến TACN cũng đã râm ran trong những người có vốn và khao khát làm giàu. Bắt đầu nuôi từ năm 2008, anh Phạm Nguyễn Kiên ở xã Long Nguyên, huyện Bến Cát hiện nay có 4 trại nuôi gà thịt gia công cho thương hiệu CP của Thái Lan. Theo tính toán của anh, với trung bình nuôi 15.000 con/trại, giá thu mua hiện nay từ 27.500 đồng/kg, sau khi trừ chi phí anh thu lãi khoảng 150 triệu đồng/lứa (4-5 lứa/năm).
Tại tỉnh Đồng Nai, Công ty TNHH MTV chăn nuôi Bình Minh đang nổi lên như hiện tượng thành công trong việc kết hợp với doanh nghiệp chế biến TACN có quy trình chăn nuôi khép kín, tạo hiệu quả cao. Từ TACN do Công ty dinh dưỡng Á Châu (Đài Loan) cung cấp, doanh nghiệp đã đầu tư hơn 100 tỷ đồng mở rộng hình thức hợp đồng nuôi gia công với các chủ trang trại trong và ngoài tỉnh. Hiện hàng năm doanh nghiệp sản xuất khoảng 3 triệu con gà thịt, trong đó 50% cung cấp cho hệ thống các siêu thị, số còn lại được bán thị trường bên ngoài.
Theo số liệu của ngành nông nghiệp, hiện trên phạm vi cả nước có hàng chục ngàn hộ đầu tư chuồng trại nhận nuôi gia cầm, gia súc theo hình thức gia công cho các doanh nghiệp nước ngoài.
Nỗi lo gắn bó hữu cơ
Ngành chăn nuôi trong nước các năm gần đây có tốc độ phát triển khả quan nhưng thực tế vẫn phải phụ thuộc ngày càng nhiều vào doanh nghiệp nước ngoài từ con giống, TACN cho đến thuốc thú y. Nguyên nhân theo các chuyên gia trong ngành, do năng lực về vốn của doanh nghiệp trong ngành chăn nuôi còn yếu, sự quan tâm của ngành chức năng chưa tương xứng dẫn đến hậu quả thời gian dài công tác đầu tư cho ngành bị thả nổi. Hệ quả là các khâu trong chuỗi giá trị cung cấp sản phẩm cho ngành chăn nuôi của doanh nghiệp Việt Nam đều yếu kém so với những công ty nước ngoài.
Sự phụ thuộc về TACN, con giống cũng như đầu ra của những trang trại nuôi gia công theo quy mô lớn, khiến không ít người trong ngành “canh cánh” nỗi lo thị trường thịt gia súc, gia cầm cũng sẽ bị các doanh nghiệp nước ngoài thao túng trong tương lai gần. Chỉ tính riêng tại TP Hồ Chí Minh, mỗi ngày tiêu thụ khoảng 7.000 – 8.000 con heo, trong đó sản lượng do các doanh nghiệp nước ngoài cung cấp chiếm gần 30%. Điều đặc biệt, do chăn nuôi quy mô tập trung, quy mô lớn nên các công ty nước ngoài thường có “tiếng nói” quyết định về giá bán ra trên thị trường so với hộ gia đình, trang trại nhỏ. Thực tế số hộ có sẵn vốn đầu tư hàng tỷ đồng cho chuồng trại để nhận gia nuôi gia công cho các doanh nghiệp nước ngoài chỉ đếm trên đầu ngón tay, mà hầu hết đều vay vốn ngân hàng hoặc huy động người thân, bạn bè. Vì thế, nếu có biến động về giá cả, dịch bệnh, các doanh nghiệp chế biến TACN không cung cấp TACN, con giống, thuốc thú y hoặc chậm trễ việc thu mua… lúc đó phần thua thiệt chắc chắn luôn thuộc về chính người chăn nuôi trong nước.
Bài và ảnh: Lê Nghĩa

Bài 3: Người chăn nuôi sẽ được bảo vệ

“Có thể nói, người chăn nuôi là đối tượng đang dễ bị thương tổn cũng như chịu nhiều thiệt thòi nhất khi có những biến động về thị trường, dịch bệnh. Tuy nhiên, các ngành chức năng vẫn chưa có những giải pháp hữu hiệu để bảo vệ và hỗ trợ người chăn nuôi. Đã đến lúc chúng ta phải nhanh chóng có sự điều chỉnh. Mọi việc phải bắt đầu từ những bước đi cơ bản nhất…” – ông Phan Minh Báu -PGĐ Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tỉnh Đồng Nai, nhận định.

Mô hình chăn nuôi khép kín từ trang trại đến bàn ăn của doanh nghiệp Bình Minh (tỉnh Đồng Nai) đang được đánh giá cao.

Theo số liệu của ngành nông nghiệp, hiện lượng thịt tiêu thụ trên đầu người của Việt Nam vẫn còn thấp, chỉ ở mức hơn 46 kg/năm so với các nước trong khu vực. Tiêu thụ thịt mới bằng hơn 50% và tiêu thụ trứng mới đạt 40% mức của khu vực. Vì vậy, nhu cầu tiêu thụ thực phẩm còn tăng mạnh sẽ tạo điều kiện cho ngành chăn nuôi nhiều cơ hội phát triển. Ngoài chủ trương sẽ tăng lượng tiêu thụ thịt gà trong thị trường lên thêm 2%, định hướng sắp tới của ngành nông nghiệp sẽ tập trung vào phát triển đàn heo thương phẩm, trong đó chú trọng vào nâng cao chất lượng thịt.
Năm 2011, mặc dù gặp nhiều khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, giá thức ăn tăng cao nhưng thống kê cho thấy, ngành chăn nuôi vẫn đạt những con số tăng trưởng ấn tượng. Theo đó, dự kiến gia cầm sẽ có mức tăng trưởng khoảng 6% về đầu con, 17% về sản lượng thịt hơi và 19% về sản lượng trứng so với cùng kỳ năm trước. Chăn nuôi heo giảm khoảng 3% về đầu con nhưng lại tăng khoảng 2,6% về sản lượng thịt hơi so với cùng kỳ năm trước… Chăn nuôi trang trại, công nghiệp đang phát triển nhanh hơn về quy mô, vốn đầu tư. Bên cạnh đó, mô hình chăn nuôi cũng đang có sự chuyển hướng quản lý khi sắp tới các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ sẽ được sắp xếp và tập hợp lại thành chuỗi liên kết.
Thống kê của ngành nông nghiệp cho thấy, hiện cả nước có hơn 23.500 trang trại với tốc độ tăng trưởng khoảng 13%/năm. Đây được xem là xu hướng phát triển bền vững của ngành chăn nuôi và các ngành chức năng đang có những giải pháp cụ thể để hỗ trợ phát triển.
Theo “Chiến lược phát triển ngành chăn nuôi đến năm 2020” đã được Bộ NN&PTNT phê duyệt, ngành chăn nuôi sẽ có sự dịch chuyển hướng chăn nuôi từ chiều rộng sang chiều sâu, không khuyến khích phát triển ồ ạt về số lượng đầu con mà tập trung nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; đồng thời tuyên truyền, phổ biến sâu rộng trong nhân dân về phát triển chăn nuôi hiện đại, an toàn dịch bệnh, bền vững… “Ngành sẽ tiếp tục đổi mới phương thức, khuyến khích và hỗ trợ phát triển chăn nuôi trang trại, công nghiệp với quy mô hợp lý. Ngoài ra, Bộ sẽ có các chính sách phù hợp để hỗ trợ chăn nuôi hộ gia đình có kiểm soát, an toàn dịch bệnh, tăng thu nhập cho nông dân nghèo” – ông Diệp Kỉnh Tần, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT, cho biết.
Để quản lý tốt việc nuôi gia công, giảm sự thua thiệt cho người chăn nuôi, theo ông Tần, Nhà nước sẽ có giải pháp sắp xếp lại Ngành chăn nuôi theo hướng tạo sự liên kết giữa các doanh nghiệp với nhau, mở rộng quy mô chăn nuôi theo hướng an toàn, có kiểm soát đảm bảo sự hài hòa về lợi ích giữa các bên tham gia… Kinh nghiệm thành công của Vissan cho thấy việc khép kín từ đầu vào là gia súc, gia cầm với chế biến của nhà máy, đến nỗ lực xây dựng chuỗi phân phối đầu ra đã đem đến thành công của sự liên kết chặt chẽ cùng phát triển. Theo Bộ NN&PTNT, hiện ngành đang phối hợp với các định chế tài chính nhằm đưa ra hướng dẫn cụ thể về thực hiện bảo hiểm ngành chăn nuôi, bên cạnh đó, sẽ có những định chế hỗ trợ người chăn nuôi, góp phần giảm bớt được các thiệt hại trong quá trình đầu tư sản xuất.
Bài và ảnh: Lê Nghĩa

Nguồn: baotintuc.vn

Advertisements