Nhà nước cấp không vacxin, tiêm phòng miễn phí thì dân được lợi. Thế nhưng thực tiễn đang chứng minh, người chăn nuôi không thể cứ ngồi chờ được cơ quan Thú y nhà nước tới tiêm phòng miễn phí, khi mà dịch bệnh luôn rình rập lấy đi tài sản của họ bất kỳ lúc nào.

Nhà nước cấp không vacxin, tiêm phòng miễn phí thì dân được lợi. Thế nhưng thực tiễn đang chứng minh, người chăn nuôi không thể cứ ngồi chờ…

Chưa “quản” được khâu tiêm phòng

 

Ngay cả trong hoàn cảnh dịch CGC không bùng lên, thì những trang trại chăn nuôi lớn hiện nay vẫn luôn có nhu cầu được chủ động mua vacxin ngoài thị trường để tự tiêm phòng bảo vệ cho đàn gia cầm của mình. Trước tình hình triển khai tiêm phòng CGC từ TƯ chậm trễ gần nửa năm nay, việc người chăn nuôi chạy đôn chạy đáo khắp nơi tìm mua vacxin CGC đã chứng minh cho nhu cầu đó. Tất nhiên, chẳng ai muốn mua phải vacxin kém chất lượng, hay không bảo hộ được cho đàn gia cầm của họ. Và cơ quan quản lí nhà nước về ngành thú y mới là người chịu trách nhiệm quản lí và tìm ra loại vacxin hiệu quả, chất lượng nhất để người dân sử dụng.

Một chuyên gia trong ngành chăn nuôi nêu thực tế rằng, chỉ có Việt Nam là một trong ít quốc gia trên thế giới tiêm phòng đại trà cho CGC, nhưng cách làm này có hiệu quả hay không? Khi mà chỉ tính riêng kinh phí NK vacxin CGC, nhà nước mỗi năm đã phải chi hàng trăm tỉ đồng. Nếu tính cả chi phí triển khai tiêm phòng từ địa phương, thì phải tốn kém thêm gấp đôi.

Theo tìm hiểu của PV, chỉ một tỉnh bé tẹo như Hà Nam, nhưng năm 2010 đã ngốn hết hơn 10 triệu liều vacxin CGC. Trong đó, số vacxin thất thoát lãng phí trong quá trình tiêm phòng đã lên tới 144 nghìn liều. Nếu cộng cả chi phí triển khai tiêm phòng do ngân sách tỉnh bỏ ra, thì chi phí cho tiêm phòng CGC ở tỉnh này sẽ không dưới 3 tỉ đồng/năm. Thế nhưng mới đây, dịch CGC ở Hà Nam vẫn cứ bùng lên như thường.

Vị chuyên gia trên nêu một nghích lý cho thấy, việc phòng dịch ở các nước chăn nuôi lớn, mà cụ thể việc tiêm phòng đáng ra phải là do người chăn nuôi định đoạt, thì ở nước ta, ngành Thú y lại đang “ôm” thay việc của người chăn nuôi. Và bởi “ôm” công việc quá nặng như vậy nhưng sức lực có hạn nếu không muốn nói là ốm yếu, nên ngành Thú y không quản lí được việc triển khai tiêm phòng là dễ hiểu.

Trao đổi với PV, ông Hoàng Văn Năm, quyền Cục trưởng Cục Thú y thừa nhận: Chủ trương của Bộ NN-PTNT cũng như Cục Thú y đối với tiêm phòng vacxin CGC lâu nay là 1 năm tiêm 2 đợt chính (vào tháng 3-4 và 9-10 hàng năm). Sau đó hàng tháng phải tiêm bổ sung liên tục cho đàn mới nở và mới vào giống. Nhưng chủ trương đó có địa phương thực hiện quyết liệt, có địa phương lại chỉ tiêm một năm 2 lần chính rồi bỏ bẵng, không tiêm dặm mũi nào. Điều này cho thấy nghịch lý, ngành thú y phần lớn chỉ quản lí việc NK và phân phối vacxin miễn phí cho dân, nhưng ở cơ sở triển khai như thế nào thì Cục chưa thể giám sát được.

Ông Nguyễn Xuân Dương – Phó cục trưởng Cục Chăn nuôi so sánh: Thái Lan chưa bao giờ bao cấp việc tiêm phòng vacxin CGC như nước ta, nhưng họ lại khống chế dịch CGC rất thành công. Bí quyết của họ, đó là việc quản lý tiêm phòng vacxin cho vật nuôi được khuyến khích cho người dân tự thực hiện. Đồng thời, hệ thống dịch vụ thú y cơ sở của Thái Lan cũng rất mạnh. Người chăn nuôi cần loại vacxin nào, chữa bệnh gì cho vật nuôi đều phải tự chi trả, thông qua các dịch vụ do cơ sở kinh doanh Thú y cung ứng. 

Theo ông Dương, Cơ quan thú y của Thái Lan chỉ đảm nhiệm quản lí về dịch tễ, về chất lượng dịch vụ và sản phẩm thú y kinh doanh trên thị trường mà thôi. Trong khi đó, cán bộ thú y cơ sở của Việt Nam hiện nay không phải là cán bộ công chức, nhưng cũng không thể bung ra làm ăn kinh doanh được mà chỉ được hưởng mấy trăm nghìn đồng mỗi tháng. Theo ông Dương, nên chăng cần phải có cơ chế chuyển đổi, tạo điều kiện cho thú y cơ sở hình thành mô hình dịch vụ. Khi đó, họ mới có thu nhập thực sự và gắn trách nhiệm của mình vào công việc. Có như vậy, hệ thống dịch vụ thú y cơ sở mới có thể phát triển bền vững được.

Tạo cơ chế cho DN đầu tư SX vacxin

Trao đổi với các DN kinh doanh vacxin về ý tưởng mở tung cửa cho kinh doanh thương mại đối với vacxin CGC, nhiều ý kiến cho biết: về nguyên tắc thì hiện nay, ngoài nguồn vacxin CGC được NK theo kinh phí bao cấp của nhà nước, các DN kinh doanh vacxin đều được phép NK vacxin CGC đã có trong danh mục lưu hành để bán thương mại. Tuy nhiên, chính sách cho phép DN kinh doanh thương mại đối với vacxin CGC thì đã có, nhưng thực tế chủ trương này đã bị bóp nghẹt vì chính sách tiêm phòng miễn phí của nhà nước.

+ Ông Hoàng Văn Năm – quyền Cục trưởng Cục Thú y:

“Vacxin đã có trong danh mục được lưu hành, DN kinh doanh thương mại, hay kể cả Cty chăn nuôi xin nhập thì chúng tôi cho nhập ngay! Có điều lâu nay tôi chưa thấy ai xin nhập! Vả lại Cục Thú y quản lí chất lượng vacxin, loại nào tốt, loại nào không tốt chúng tôi biết cả. Mà loại tốt thì chúng tôi mới cho nhập, chứ nhà nước bảo loại vacxin A tốt, mà DN loại NK vacxin B về bán rồi khuyến cáo loại B tốt thì làm sao được?”.

+ Ông Bạch Quốc Thắng – PGĐ Cty CP Thú y xanh Việt Nam:

“Cty chúng tôi chưa bao giờ trúng thầu để được để được NK vacxin, nên bây giờ nếu nhà nước bỏ việc cấp không vacxin CGC cho dân, thì DN kinh doanh vacxin thương mại như chúng tôi sướng quá! Nếu làm thế thì tôi đồ rằng, không chỉ Cty tôi mà các DN kinh doanh vacxin khác cũng sẽ nhập vacxin về bán rào rào! Chứ bây giờ nhà nước cấp không vacxin cho dân như thế, nhập về thì bán cho ai? Ngay như đầu năm đến nay, nghe nói Cục Thú y chưa triển khai tiêm phòng vacxin CGC được, nên Cty tôi có ý định nhập mấy chục nghìn liều về bán thử. Thế nhưng nhỡ đâu nhập về rồi, Cục Thú y lại khuyến cáo loại vacxin đó không tốt, mà cho NK vacxin khác… tốt hơn về tiêm miễn phí cho dân. Thế thì chúng tôi đổ vacxin đi à? Mạo hiểm thế thì ai dại gì mà nhập”.

Ông Bạch Quốc Thắng – PGĐ Cty CP Thú y xanh Việt Nam nêu dẫn chứng: từ năm 2009, Cty này đã khảo nghiệm và được Cục Thú y cho phép NK đối với vacxin CGC nguyên chủng của Indonesia. Thế nhưng từ đó đến nay, kể cả vacxin CGC của Indonesia hay các loại vacxin của Trung Quốc, Cty này chưa bao giờ dám NK một liều nào. Lí do là thị trường vacxin CGC trong nước đã có nhà nước cấp không toàn bộ. Nếu NK vacxin về thì biết bán cho ai? Thế nên thực tế hiện nay, ngoài nguồn vacxin CGC do TƯ cấp, thì không có DN kinh doanh vacxin nào dám mạo hiểm NK về bán trên thị trường.

Về giải pháp lâu dài, ông Thắng cho rằng, đối với vacxin CGC nói riêng, hiện nay Việt Nam vẫn phải phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc, nhưng vacxin do Trung Quốc SX thì không phải lúc nào cũng tương thích với chủng virus của nước ta. Trong khi đó, ngoài Trung Quốc ra, các loại vacxin SX ở nước ngoài lại thường không phù hợp với chủng virus trong nước nên khi virus biến chủng, ngành Thú y gần như không có sự lựa chọn nhà cung ứng nào nữa.

Để khắc phục tình trạng bị động này, có thể đầu tư kinh phí, cho mời các Tập đoàn hay Cty SX vacxin lớn trên thế giới đến Việt Nam để họ tham gia đấu thầu kỹ thuật, sau đó lựa chọn nhà SX vacxin uy tín nhất để “đặt hàng” cho họ SX vacxin cho nước ta (có thể SX ngay tại Việt Nam hay lấy chủng virus của Việt Nam để SX loại vacxin tương thích ở nước ngoài và chuyển về nước). 

“Tôi biết nhiều Cty, Tập đoàn SX vacxin lớn trên thế giới lâu nay rất khoái thị trường Việt Nam và muốn nhảy vào đầu tư SX vacxin. Theo tôi, họ có thừa khả năng để SX được các loại vacxin phù hợp với chủng virus ở nước ta. Nhưng do cơ chế lâu nay thị trường vacxin trong nước vẫn được nhà nước cấp không, nên chẳng có DN nào mạo hiểm vào đầu tư cả” – ông Thắng nói.

LÊ BỀN

Báo NNVN

Advertisements