Dịch LMLM xảy ra nặng nề như hiện nay chủ yếu do nguyên nhân chủ quan trong phòng dịch, phản ứng với dịch.

Dịch lở mồm long móng ở gia súc đang chững lại. Đến nay, đã có 10 tỉnh, thành công bố “khống chế” thành công dịch lở mồm long móng. Thế nhưng, nguy cơ bùng phát dịch bệnh vẫn rất cao. Ngày 6/4, Bộ NN&PTNT đã họp bàn để chấn chỉnh lại hoạt động giám sát, kiểm soát dịch lở mồm long móng trên đàn gia súc tại các địa phương để ngăn chặn tư tưởng vì lợi ích cục bộ mà ảnh hưởng đến đại cục phát triển của ngành.

 

Cục nói “lơ là”, địa phương bảo “không”

Dịch lở mồm long móng (LMLM) ở gia súc bắt đầu xảy ra từ tháng 9/2010 cho đến nay chưa có dấu hiệu chấm dứt. Đến ngày 5/4/2011, đã có 133.000 gia súc mắc dịch, trong đó số trâu, bò mắc dịch là 77.000 con, còn lại là lợn. Dịch xảy ra trên địa bàn 1.680 xã, phường, thị trấn của 241 quận, huyện thuộc 39 tỉnh, thành. Dịch LMLM xảy ra nặng nề như hiện nay một phần do sự biến đổi của virus. Còn lại chủ yếu do nguyên nhân chủ quan trong phòng dịch, phản ứng với dịch.

Theo Cục Thú y (Bộ NN&PTNT), dù văn bản chỉ đạo chống dịch đã có rất đầy đủ, thậm chí còn quyết liệt hơn so với chống cúm gia cầm nhưng dịch vẫn lây lan mạnh, gây tâm lý e ngại, lo sợ tái đàn của người chăn nuôi. Việc phát hiện, báo cáo dịch của các địa phương còn rất chậm, trung bình đối với các địa phương là 24 ngày, thậm chí có một số nơi, dịch xảy ra hơn 3 tháng nhưng không hề biết hoặc cố tình không biết. Chỉ đến khi đoàn kiểm tra của Trung ương kiểm tra, phát hiện mới biết và công bố. Bên cạnh đó, công tác kiểm dịch tại chỗ hầu như bị tê liệt, thậm chí một số địa phương còn chỉ đạo, không công bố dịch để bán chạy lợn bệnh, lợn ốm…

Ông Lại Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang – địa phương chậm công bố dịch đã “phản ứng” lại nhận định của Cục Thú y. Ông Sơn cho rằng, địa phương không lơ là, chủ quan trong chống dịch LMLM. Khi dịch xảy ra, tỉnh đã chỉ đạo phòng, chống dịch quyết liệt vì đàn gia súc trên địa bàn khá lớn. Lực lượng thú y đã trải khắp 230 xã cùng với 2.400 thú y viên ở thôn, bản. Dựa vào đội ngũ này, công tác tiêm phòng và giám sát dịch bệnh đã được triển khai rộng khắp.

Dù đã bố trí vốn, nhưng nhiều địa phương không thể mua được vaccine chống bệnh LMLM

Đại diện các tỉnh Sơn La, Quảng Nam… nêu: Dịch LMLM xảy ra trên địa bàn phần lớn là do vận chuyển gia súc từ vùng dịch vào và thường xảy ra ở các vùng giáp ranh với những tỉnh bạn. Ngay tại các huyện nghèo, nhiều đàn gia súc cũng bị mắc dịch LMLM do mua phải giống từ những địa phương có dịch. Việc giám sát, phòng, chống dịch ở cấp xã cũng gặp nhiều khó khăn. Thường thì mỗi xã chỉ được biên chế 1 thú y viên trong khi địa bàn trải rộng nên không thể bao quát được hết tình hình dịch bệnh. Bên cạnh đó, vaccine tiêm phòng LMLM đang thiếu tại nhiều địa phương, dù ngân sách đã bố trí nguồn vốn nhưng cũng không thể mua được.

Ông Tô Long Thành, Giám đốc Trung tâm Chẩn đoán thú y Trung ương cho hay, dịch LMLM năm nay diễn biến khác so với năm ngoái trong khi các địa phương lại phản ứng chậm, không kịp phát hiện, chẩn đoán, lấy mẫu và ngăn chặn ngay từ ổ dịch đầu tiên. Nhiều nơi cán bộ địa phương chỉ báo với đoàn kiểm tra là lợn chết rất nhanh không có biểu hiện gì đặc biệt và hầu hết đều chẩn đoán là dịch tả lợn và tai xanh. Song, kết quả phân tích lại cho thấy, lợn bị dịch LMLM.

Theo ông Thành, về mặt dịch tễ, virus lưu hành ở Việt Nam vẫn là type O, trong đó type O Myanmar ở miền Bắc và type O Pan Asia ở miền Nam. Hiện Trung tâm đang lấy 20 mẫu ở phía Bắc và 20 mẫu phía Nam gửi đi phân tích để làm rõ các chủng virus gây bệnh LMLM trên đàn gia súc.

Kiên quyết dập dịch

Trước tình hình dịch LMLM lây lan rộng ra 39 tỉnh, thành, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát đã nghiêm túc nhận trách nhiệm khi chưa kịp thời chỉ đạo giám sát dịch tễ; chậm phát hiện, chẩn đoán chính xác các chủng virus để các địa phương và người dân chủ động phòng, chống. Bộ trưởng Cao Đức Phát cũng nêu ra những bất cập trong chính sách hỗ trợ khi tiêu hủy những ổ dịch đầu tiên, chính sách cho lực lượng thú y viên cơ sở… Ông cũng nghiêm khắc phê bình những địa phương chậm công bố dịch, thậm chí còn tạo điều kiện cho người dân bán chạy gia súc bị LMLM.

Thực tế, dù gia súc được chữa khỏi triệu chứng nhưng virus LMLM vẫn còn tồn tại trong bò khoảng 2 năm và trâu là 3 năm. Vì thế, nếu đàn gia súc được chữa trị khỏi được vận chuyển đi các địa phương khác thì nguy cơ lây lan dịch bệnh sẽ rất lớn. Nhiều địa phương còn vì lợi ích trước mắt mà làm ảnh hưởng đến đại cục ngành chăn nuôi. Khi dịch bệnh xảy ra, đáng lẽ phải tiêu hủy ngay những đàn trâu, bò mắc dịch và phải công bố thông tin cho người dân và các địa phương khác biết để phòng, chống. Nhưng các địa phương lại “giấu dịch”, khiến dịch bệnh bùng phát. Thực tế, trong 3 tháng đầu năm, đàn trâu, bò, lợn đều giảm trong khi đóng góp của loại gia súc này trong ngành chăn nuôi chiếm tới 80%. Vì thế, nếu không kiểm soát được dịch bệnh sẽ đe dọa tới sự phát triển của ngành chăn nuôi.

Bộ trưởng Cao Đức Phát yêu cầu, để phòng, chống dịch hiệu quả, các đơn vị chức năng sớm báo cáo bản đồ dịch tễ về LMLM để xem xét sử dụng loại vacccine nào điều trị cho thích hợp và hiệu quả nhất. Song, quan trọng nhất, các địa phương cần quản lý chặt chẽ hơn 100.000 gia súc đã được chữa trị khỏi triệu chứng LMLM, chỉ cho giết mổ những gia súc này tại nơi phát dịch, nghiêm cấm vận chuyển ra khỏi địa bàn. Đồng thời, các địa phương cũng cần tăng cường công tác kiểm soát, giám sát dịch bệnh; kiểm tra, xử lý nghiêm những trường hợp cấp phép cho gia súc mắc bệnh đi nơi khác./.

Khương Lực (Báo TNVN)

Advertisements