Cập nhật lúc :9:54 AM, 14/08/2010

Với gần 36.000 con heo mắc bệnh tai xanh đã chết và tiêu hủy, nông cả nước thiệt hại hàng ngàn tỷ đồng. Tuy nhiên, ngành nông nghiệp và chính quyền các địa phường vẫn chưa đưa ra được biện pháp chống dịch hiệu quả, ngoài tuyên truyên, hô hào và tiêu hủy heo bệnh.
Trong khi đó, theo báo cáo của các địa phương tại Hội nghị “Triển khai các biện pháp cấp bách phòng chống bệnh tai xanh” do Bộ NN-PTNT tổ chức tại TP HCM hôm qua, tình hình dịch bệnh hiện không thuyên giảm mà đang có chiều hướng bùng phát mạnh, lay lan nhanh hơn.

Thiệt hại tăng theo tốc độ lây lan

Theo tính toán của ông Cao Văn Hóa, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Tiền Giang, địa phương chịu thiệt hại nặng nhất do dịch heo tai xanh, với 14.800 con đã chết và tiêu hủy (chiếm gần 50% lượng heo mắc bệnh cả nước), thiệt hại của người lên trên 500 tỷ đồng. Nếu tính cả thiệt hại cho các dịch vụ mua bán, giết mổ, vận chuyển thì số tiền thiệt hại lên đến 1.000 tỷ đồng.

Như vậy, gần 36.000 con heo đã chết và tiêu hủy ở 21 tỉnh, thành phố có dịch (tính đến thời điểm này) đã cướp đi của nông dân hơn 2.000 tỷ đồng. Cũng theo thông tin từ ông Hóa, nguồn heo hơi của tỉnh Tiền Giang thời gian qua gần như không có đầu ra, do người tiêu dùng lo ngại mua phải heo bệnh, trong khi các thị trường tiêu thụ khác cũng hạn chế. Còn nguồn tiêu thụ chính mà người chăn nuôi trông chờ là TP HCM cũng tụt giá thê thảm. Lãnh đạo tỉnh này đang nghĩ tới việc giết mổ tập trung, rồi cấp đông đối với nguồn heo khỏe, để giảm thiểu thiệt hại cho dân.

Việc hỗ trợ cho đàn heo bị tiêu hủy, nhiều địa phương đang làm rất bất cập.
Ảnh: Châu Thành

Việc quản lý thức ăn chăn nuôi hiện nay bị buông lỏng cũng là nguyên nhân thúc đẩy dịch bệnh lây lan. Tại hầu khắp các tỉnh, cám heo tại những trại dịch sau khi heo bị tiêu hủy, chủ trại đem trả lại đại lý, những đại lý này lại mang bán cho các trại khác, mầm bệnh theo đó lan rộng ra.

Còn theo đại diện Sở NN-PTNT tỉnh Hậu Giang, dù chỉ mới công bố dịch ở thị xã Ngã Bảy cách đây hai ngày, nhưng với diễn biến dịch bệnh lan nhanh như hiện nay, thì một vài hôm nữa, rất có thể Hậu Giang sẽ phải công bố dịch toàn tỉnh. “Chúng tôi đã làm đủ “bài” rồi nhưng dịch vẫn tái phát và phát mạnh hơn. Chúng tôi đề nghị nên tiêu hủy hết cả đàn heo, nếu trong đàn có một vài con bị bệnh, chứ khoanh lại số heo bệnh để chữa trị là vô phương”, vị này cho biết.

Với Chủ tịch tỉnh Khánh Hòa Võ lâm Phi, tỉnh này bắt đầu công bố dịch vào ngày 6/8 tại 6 xã, phường của bốn huyện, thành phố với gần 200 con heo bệnh. Nhưng chỉ qua một tuần, đến ngày 13/8, đã có 36 xã trên 6 huyện, thành phố với gần 3.000 con heo mắc bệnh

Với tình hình dịch lây lan quá nhanh thì chỉ một vài ngày tới, dịch bệnh sẽ “phủ kín” tỉnh, chỉ trừ huyện Trường Sa. Khánh Hòa mới tiêu hủy 1.303 con heo bệnh, vẫn còn 1.700 con heo đang chờ tiêu hủy và bệnh vẫn diễn biến khó lường. Dự kiến chỉ riêng kinh phí chống dịch, Khánh Hòa cần 11 tỷ đồng .

Dịch chạy đua với thiên tai

Mang nỗi khổ của địa phương chịu thiệt hại nặng nề vì năm nào cũng có dịch, ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Quảng Nam, bức xúc: “Không hiểu nguyên do gì mà ba, bốn năm trở lại đây, năm nào Quảng Nam cũng “dính” dịch. Khi phát hiện có dịch trên địa bàn, thú y đã dùng mọi biện pháp phòng chống, như tiêu độc, khử trùng; heo chết thì tiêu hủy, chôn lấp đúng phương pháp, rồi kiểm soát giết mổ, mà vẫn không ngăn chặn được.

Hiện nay, tỉnh có đàn heo gần 600.000 con. Dịch chưa qua thì mùa lũ lụt đang tới, người dân Quảng Nam bây giờ như ngồi trên lửa, vì cần tiêu thụ sớm để tránh thiệt hại của thiên tai. Nhưng với diễn biến dịch bệnh như thế này, chúng tôi không biết phải làm sao”.

Với ĐBSCL, vốn là nơi dịch bệnh bùng phát mạnh và diễn biến phức tạp, hiện nay chính quyền các địa phương này thấy trước khả năng rất khó khống chế dịch. Vùng này đang bắt đầu mùa lũ, những điểm có dịch đang gặp nhiều khó khăn trong việc tiêu hủy hoặc chôn lấp.

Nhiều nơi xác heo bệnh bị thả trôi khắp kênh rạch, khiến nguy cơ dịch vượt khỏi tầm kiểm soát. Còn tại TP HCM, Chi cục Thú y đang rất mệt mỏi vì hằng ngày phải đi vớt xác heo bệnh tại kênh rạch giáp gianh với tỉnh Long An để tiêu hủy, do người dân vùng dịch vứt xuống, dù nơi này chưa xuất hiện dịch. TP HCM lo ngại không biết khả năng “cầm cự” được đến ngày nào.

“Có thể nói, công tác chống dịch tai xanh trên đàn heo hiện nay gần như chúng ta đang sử dụng tay không. Chúng ta chỉ biết có hô hào, chỉ có một ít thuốc sát trùng với vôi bột!”. Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát.

Chống dịch với kinh nghiệm và quan liêu?

Ông Nguyễn Tùng, Phó Giám đốc Trung tâm chuẩn đoán thú y Trung ương, Cục Thú y, khẳng định: Đến thời điểm này, chưa có một loại vaccine nào trị virus heo tai xanh. Nếu người dân nóng ruột, tự ý mua vaccine ở đâu đó tiêm cho heo thì heo vẫn cứ bệnh, vẫn cứ chết. Cục thú y không có khuyến cáo nào về sử dụng vaccine. Thế giới cũng đã khuyến cáo sử dụng vaccine tai xanh không mang lại hiệu quả.

Theo Bộ trưởng NN-PTNT Cao Đức Phát, vì cho đến nay, tất cả những loại vacxin mà Việt Nam có được đều không hiệu quả, hoặc thời gian tác dụng không dài, nên công tác chống dịch chủ yếu dựa vào kinh nghiệm thực tế của các địa phương từ những đợt dịch trước. Ông Phát cũng cho rằng chuyến khảo sát tại một số địa phương có dịch những ngày qua, phát hiện có nơi để xảy ra heo bệnh, chết rồi thì chính quyền, cơ quan thú y mới phát hiện. Lúc ấy thì quá muộn, dịch đã lan ra nhiều hộ.

Thêm nguyên nhân nữa khiến tình hình khó kiểm soát là do một số tỉnh không thống nhất mức giá hỗ trợ đối với những đàn heo phải tiêu hủy. Có tỉnh hỗ trợ 25.000 đồng một kg heo hơi, nhưng cũng có tỉnh lại chỉ hỗ trợ 15.000 – 20.000 đồng một kg… dẫn đến tình trạng tư thương, người dân chuyển heo từ nơi hỗ trợ thấp đến nơi có hỗ trợ cao hơn, hoặc lén tuồn heo bệnh ra thị trường tiêu thụ.

Cũng theo Bộ trưởng Lê Huy Ngọ, tại nhiều địa phương, do công tác tuyên truyền hạn chế, nên người dân có heo dịch chết phải tiêu hủy không biết là mình cũng được Nhà nước hỗ trợ. Thương lái đã lợi dụng chuyện này tạo sức ép tâm lý, khiến người dân lén lút bán heo dịch với giá 500.000 đồng/con nặng 1000 kg, trong khi đem tiêu hủy có thể nhận hỗ trợ tới hơn 2 triệu đồng.

Ông Phạm Xuân Thảo, Chi Cục trưởng Chi cục thú y TP HCM, cho biết qua kiểm tra đàn heo từ các tỉnh nhập về TP HCM trong thời gian gần đây, hầu hết số mẫu đều cho kết quả có virus gây bệnh, trong khi giấy phép từ cơ quan thú y các tỉnh khi xuất đi đều đã chứng nhận nguồn heo khỏe mạnh. Sở dĩ có điều này là do thương lái xin giấy phép heo khỏe, nhưng lại ngầm đưa heo bệnh đi tiêu thụ, nhằm thu lời cao.

Với kiến nghị dùng heo bệnh sấy khô rồi nghiền làm thực phẩm cho gia súc, những người đề xuất giải pháp này cho rằng, loại virus gây bệnh tai xanh chỉ tồn tại ở nhiệt độ dưới 650C, nếu luộc trong nước sôi 1000C thì hoàn toàn loại trừ khả năng gây bệnh. Bộ trưởng Cao Đức Phát cho biết nếu xem xét khả năng an toàn của những biện pháp này khả thi thì có thể áp dụng.

“Ngày nào tôi cũng ăn thịt heo!”

Ông Phát nhấn mạnh, dù dịch bệnh phức tạp, nhưng đối với nguồn heo được cơ quan thú y kiểm tra, xác nhận và kiểm dịch rõ ràng, thì người dân có thể an tâm sử dụng. Không nên lo ngại, tẩy chay thịt heo thái quá. “Ngày nào tôi cũng ăn thịt heo!”, ông Phát cho biết.

Ông Nguyễn Phước Trung, Phó Giám đốc Sở NN-PTNT TP HCM cho biết, thành phố đã có kế hoạch giao Sở Công thương, NN-PTNT tổ chức cho doanh nghiệp mua lại heo, nhằm bình ổn giá, bình ổn thị trường. Cái nào tiêu thụ ngay thì tiêu thụ, còn không thì dự trữ, để sau dịch có thịt đưa ra tiêu thụ, vì chắc chắn sau đợt dịch dữ dội này, trị trường sẽ sẽ thiếu thịt heo.

Dù chưa đưa ra được giải pháp phòng chống dịch hiệu quả, nhưng để tránh thiệt hại, có ý kiến cho rằng, nên xử lý heo bệnh bằng cách đưa về các nhà máy sấy khô, nghiền nhỏ làm thức ăn chăn nuôi. Một nhà máy tại Bình Dương cũng đã chấp nhận cách làm này, tuy nhiên lại đưa ra yêu cầu phải luộc chín heo bệnh trước khi đưa về nhà máy. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại cách làm này liệu có an toàn trong trường hợp virus gây bệnh không chết?. Bộ trưởng Cao Đức Phát đề nghị các địa phương cùng nghiên cứu và đưa ra biện pháp tối ưu  sớm nhất, để có thể áp dụng nhiều nơi.

Đăng Thư

Advertisements