(Mard-02/8/2010): Đây là mong muốn của hàng ngàn hộ nuôi heo ở các huyện đang bùng phát dịch bệnh trên địa bàn tỉnh Tiền Giang trong những ngày này, khi dịch tai xanh đang diễn biến phức tạp trên địa bàn tỉnh Tiền Giang và nhiều tỉnh, thành khác. Bởi vì hiện nay, thương lái thu mua heo ép giá, lại không mặn mà mua vì khó bán. Heo bệnh đương nhiên là không được tiêu thụ, nhưng còn heo khoẻ, đã đến kỳ xuất bán, cũng vì vậy mà phải chịu cảnh ế ẩm. Thời buổi “tai xanh”, vốn để mua dự trữ thức ăn không có nhiều nên heo đã đến kỳ xuất chuồng, “bán được là may rồi” dù giá heo hơi liên tục giảm là suy nghĩ của nhiều hộ nông dân nuôi heo.

Heo bị bệnh hay không, người nuôi đều lỗ
Chị Lê Thị Phượng, chủ trang trại chăn nuôi heo ở xã Tân Lý Tây, huyện Châu Thành (Tiền Giang) cho biết: Không chỉ khi có thông tin dịch tai xanh bùng phát ở nhiều nơi mà quanh năm, trang trại của chị luôn tuyệt đối tuân thủ quy trình tiêu độc khử trùng, giữ gìn vệ sinh chuồng trại và tiêm phòng đầy đủ cho đàn heo. Vì vậy, đến thời điểm này, đàn heo của trang trại vẫn an toàn. Dù heo vẫn khoẻ mạnh, không bị dịch bệnh, nhưng những ngày này, số heo tới lứa xuất bán rất khó khăn so với thời điểm chưa có dịch.
Với quy mô nuôi gần 100 con heo nái, 500 con heo thịt, mỗi năm cung cấp ra thị trường xấp xỉ 200 tấn heo hơi và 800 con heo giống, chị Phượng rất lo lắng nếu dịch bệnh không nhanh chóng được khống chế thì chẳng những hộ chăn nuôi không may có heo bị dịch bệnh thiệt hại đã đành, mà còn gây thiệt hại nặng cho những trang trại, hộ chăn nuôi an toàn bởi tư thương ép giá, người tiêu dùng thì “tẩy chay” thịt heo.
Dịch heo tai xanh bùng phát ở nhiều nơi đang gây thiệt hại rất lớn cho người chăn nuôi vì tại các vùng xuất hiện dịch, heo không được giết mổ, lưu thông là đương nhiên, song tại nhiều vùng chưa có dịch việc tiêu thụ heo thương phẩm cũng gặp rất nhiều khó khăn vì giá hạ mà vẫn rất khó bán.
Ông Nguyễn Văn Tâm, ngụ xã Hậu Mỹ Trinh, huyện Cái Bè, cho biết giá thịt heo tại các chợ giảm kéo theo giá heo hơi cũng giảm. Khoảng hơn nửa tháng trước, giá heo hơi (loại xấp xỉ 1 tạ/con) ở mức 3 – 3,2 triệu đồng một tạ, nay thương lái chỉ mua 2,4 – 2,6 triệu đồng. Còn heo lớn hơn thì giá chỉ 2,2 triệu đồng. Theo tính toán của các nông dân nuôi heo, để nuôi được con heo một tạ (100 kg) thì phải tốn tiền mua heo con giống (25 kg) có giá trên một triệu đồng, 9 bao thức ăn (giá bình quân 220.000 đồng mỗi bao) gần hai triệu đồng mỗi con, tính cả tiền thuốc men, điện nước, công chăm sóc… mỗi con heo phải tốn đến 3,5 triệu đồng. Nay bán ra ở mức 2,5 triệu đồng một tạ thì mỗi tạ heo người nuôi lỗ không dưới một triệu đồng. “Biết lỗ nhưng cũng phải bấm bụng bán vì sợ mai mốt bệnh heo tai xanh lây lan khó bán và giá còn giảm hơn”, anh Tâm nói.
Trong khi đó, hiện trên địa bàn tỉnh Tiền Giang, bệnh heo tai xanh đã xuất hiện tại 400 hộ chăn nuôi ở 63 xã, phường, thị trấn của 6 huyện, thành là: huyện Châu Thành, Cai Lậy, Cái Bè, Chợ Gạo, Tân Phước và TP. Mỹ Tho với tổng số heo mắc bệnh là 7.127/10.545 con. Trong đó, số heo chết và tiêu hủy là 1.683 con.
Bệnh heo tai xanh không lây sang người
Theo Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung Ương, Cục Thú y – Bộ NN&PTNT, bệnh heo tai xanh là tên thường gọi của Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở heo (Porcine Reproductive & Respiratory Syndrome – PRRS). Virus PRRS (virus lợn tai xanh) thường tấn công vào các tế bào đại thực bào, đặc biệt là các tế bào đại thực bào của phế nang. Tế bào đại thực bào là tế bào có thẩm quyền miễn dịch. Chúng vừa phụ trách đáp ứng miễn dịch không đặc hiệu (miễn dịch tự nhiên) lại vừa  phụ trách miễn dịch đặc hiệu.
Các nhà khoa học đã chứng minh rằng, khi bị nhiễm virus heo tai xanh, có đến 60-70% tế bào đại thực bào bị phá hủy. Nghĩa là, hệ thống miễn dịch của những con heo nhiễm virus sẽ bị suy giảm nghiêm trọng. Đây là cơ hội để các mầm bệnh “kế phát” trỗi dậy và tấn công heo. Vì vậy, trong môi trường chăn nuôi sạch, heo nhiễm virus lợn tai xanh có thể chỉ bị giảm trọng, hô hấp kém,… Tuy nhiên, do môi trường chăn nuôi của Việt Nam không sạch, việc tiêm phòng vacxin lại chưa đầy đủ nên khi heo bị nhiễm virus lợn tai xanh thì những mầm bệnh tiềm ẩn trong môi trường và bản thân heo sẽ tấn công và gây ra những bệnh khác.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực Thú y, heo chết nhiều khi bị bệnh heo tai xanh là do các mầm bệnh “kế phát” gây ra. Do đó, dịch tai xanh trở thành một hiểm họa lớn đối với ngành chăn nuôi. Tuy nhiên, cho đến nay, vẫn chưa có bất cứ nghiên cứu nào chứng minh được rằng, bệnh heo tai xanh có thể  lây lan trực tiếp sang người. Do virus heo tai xanh không lây lan và gây bệnh ở người nên sẽ không có những nguy cơ về sức khỏe khi ăn thịt heo mắc bệnh tai xanh đã được nấu chín.
Chọn heo đã được kiểm dịch của cơ quan Thú y
Các chuyên gia trong lĩnh vực thú y đều khẳng định rằng, do virus heo tai xanh không lây lan và gây bệnh ở người nên sẽ không có những nguy cơ về sức khỏe khi ăn thịt heo mắc bệnh tai xanh đã được nấu chín. Tuy nhiên, thịt heo tai xanh rất có thể mang theo liên cầu khuẩn. Vì vậy, nó có thể trở nên nguy hiểm cho người nếu như tiếp xúc với thịt heo sống khi mua bán, chế biến hoặc ăn các món không được đun nấu chín và những con đường lây lan của bệnh liên cầu khuẩn.
Do đó, người dân không nên ăn thịt heo mắc bệnh (dù là bệnh tai xanh hay bất cứ bệnh gì), đặc biệt là ăn sống vì thịt heo bệnh không chỉ kém về chất lượng, dinh dưỡng mà còn rất có thể dễ bị lây các vi khuẩn kế phát (như liên cầu khuẩn). Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng khuyến cáo rằng, đối với thịt heo khỏe, có nguồn gốc rõ ràng và đã qua kiểm dịch thú y người dân vẫn có thể ăn bình thường khi đã đun nấu kỹ. Như thế, người tiêu dùng không cần phải quá hoang mang hoặc có thái độ “cự tuyệt” thái quá với thịt heo. Vì ngay cả trong trường hợp không may ăn phải thịt heo mắc bệnh tai xanh thì cũng chỉ không đảm bảo về vệ sinh, dinh dưỡng chứ không gây hại cho người.
Vừa rồi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đã ban hành Chỉ thị về việc cấm ăn tiết canh heo để đề phòng một số bệnh trên heo có thể gây hại cho người. Tuy nhiên, thịt heo là thực phẩm rất tốt, không nên “tẩy chay”. Vì tẩy chay thịt heo sẽ có hại chung cho toàn xã hội, cả về mặt kinh tế lẫn sức khoẻ. Ở đây vấn đề là không được giết mổ và ăn heo bệnh chứ không phải là không ăn thịt heo.
“Tẩy chay” thịt heo thực sự không phải là biện pháp để phòng tránh dịch bệnh. Nếu thói quen ăn uống không vệ sinh thì không cần dịch bệnh, sức khỏe người dân vẫn bị ảnh hưởng. Do đó, không được ăn thịt heo sống gồm nem chạo, nem chua, không ăn tiết canh, nội tạng heo chưa nấu chín, không ăn thịt heo bệnh chết, không mua thịt heo khi chưa có kiểm định của bên Thú y.
Đối với người giết mổ heo thì sau khi làm thịt heo xong cần rửa tay bằng xà phòng, khi giết mổ thì đeo găng tay. Đối với người tiêu dùng nên mua thịt rõ nguồn gốc, phải nhìn kỹ thịt, mua thịt heo tươi ngon, khi chế biến đeo gang tay thì tốt nhất, đặc biệt là phải nấu chín, không nên ham rẻ mà mua nhầm heo bệnh, cần phải lưu ý nên mua thịt đã được đóng dấu kiểm dịch của bên Thú y và có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Bà Trịnh Thị Mỹ Hương, xã Phú Kiết, huyện Chợ Gạo kể: “Mấy hôm trước, đi ngang cổng Bệnh viện Đa khoa huyện Châu Thành thì có một nhóm người chào bán heo quay nhưng với giá rẻ “như bèo”, chỉ 20-50 ngàn đồng/kg. Giá nào cũng bán, họ không để cho khách đi. Tôi biết đây là heo “chạy bệnh” nên quyết định không mua”.
Biện pháp giảm thiệt hại do bệnh tai xanh
Những lời đồn thổi rồi thái độ “cự tuyệt” với thịt heo đã gây ra những thiệt hại đáng lo ngại cho người chăn nuôi khi ngay cả những con heo được kiểm dịch nghiêm túc vẫn bị người tiêu dùng “quay lưng”. Thêm vào đó, tâm lý hoang mang cũng khiến cho người chăn nuôi tìm cách tẩu tán hoặc giấu giếm heo dịch.
Vấn đề còn trầm trọng hơn khi ở nông thôn người ta kháo nhau đủ chuyện sai lệch xung quanh căn bệnh heo tai xanh này. Người nói ăn thịt heo vào sẽ lây bệnh, da sẽ xanh hết cả lên. Kẻ lại quả quyết, ăn vào sẽ hỏng ruột, thậm chí ung thư, …
Thiết nghĩ, bên cạnh việc quyết liệt thực hiện các biện pháp chặn dịch tai xanh, các cơ quan chức năng ở Tiền Giang cũng cần có những giải pháp như khuyến khích, động viên các công ty giết mổ quy mô lớn, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm thu mua heo khoẻ, không bị dịch bệnh của nông dân và giết mổ, chế biến, bảo quản bằng phương pháp cấp đông để vừa góp phần tiêu thụ số heo không bị dịch bệnh cho người chăn nuôi, vừa đảm bảo có nguồn hàng dự trữ, cung cấp cho thị trường sau khi dịch được khống chế hoàn toàn.
Bên cạnh đó, chính quyền các cấp, ban ngành, đoàn thể ở địa phương cũng cần có sự phối hợp đồng bộ, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu đúng về dịch heo tai xanh, cách phân biệt thịt heo đảm bảo an toàn, sạch bệnh với thịt heo bị bệnh để không gây ra sự hoang mang, lo lắng thái quá, tránh những “hiểu nhầm” đáng tiếc ở người tiêu dùng gây thiệt hại cho người chăn nuôi.

Trí Quang