E.coli

Giới chuyên gia cảnh báo có thêm một loại siêu vi khuẩn mới kháng được các loại kháng sinh mạnh nhất, đã vào các bệnh viện ở Anh.

Họ nói vi khuẩn tạo ra en-zim có tên gọi là NDM-1 đã di chuyển ngược về với các bệnh nhân của NHS từng sang các nước như Ấn Độ và Pakistan để chữa trị hay giải phẫu thẩm mỹ.

Mặc dù ở Anh cho đến giờ mới chỉ xác định được 50 ca, giới khoa học lo là vi khuẩn này sẽ phát tán toàn cầu.

Tổ chức chuyên về các bệnh truyền nhiễm Lancet nói cần theo dõi nghiêm ngặt và các loại thuốc mới.

NDM-1 có thể tồn tại bên trong loại vi khuẩn khác như là E.coli, và khiến chúng kháng được một trong số các nhóm kháng sinh mạnh nhất là carbapenem.

Thường thuốc này được dự trữ để dùng trong các trường hợp khẩn cấp và đối phó với các loại bệnh truyền nhiễm khó trị do các loại vi khuẩn kháng được nhiều loại thuốc gây ra.

Các chuyên gia lo ngại NDM-1 giờ đây có thể nhảy sang các dòng vi khuẩn khác vốn đã kháng được nhiều loại kháng sinh khác nữa.

Sau đó có thể tạo ra các chứng viêm nhiễm nguy hiểm, có thể lây lan nhanh chóng từ người sang người và hầu như không thể chữa trị được.

Ít nhất có một trường hợp nhiễm NDM-1 theo phân tích của các nhà nghiên cứu kháng được tất cả các loại kháng sinh đang dùng.

Chứng bệnh này hiện đang truyền từ bệnh nhân sang bệnh nhân trong các bệnh viện ở Anh.

Theo các nhà nghiên cứu thì cách để ngưng NDM-1 là nhanh chóng phát hiện và cách ly bất kỳ bệnh nhân nào trong bệnh viện bị nhiễm.

Các biện pháp kiểm soát lây lan thông thường như tẩy trùng thiết bị bệnh viện, còn bác sĩ và y tá rửa tay với các loại xà bông diệt trùng có thể ngăn dịch bệnh phát tán.

Hiện tại, đa số các loại bệnh do vi khuẩn có chứa NDM-1 đều chữa trị được khi dùng một tổ hợp các loại kháng sinh khác nhau.

Theo ghi nhận của Geeta Pandey, phóng viên BBC News ở Dehli thì Bộ y tế Ấn Độ và các nhóm y khoa ở đây chưa đọc báo cáo Lancet nhưng các bác sĩ ở Ấn Độ nói không ngạc nhiên về chuyện phát hiện loại vi khuẩn kháng thuốc mới.

“Ấn Độ ít kiểm tra việc sử dụng thuốc và người ta hay dùng kháng sinh vô tội vạ,” BS Arti Vashisth từ Delhi nói với BBC.

Rửa tayRửa tay bằng xà bông diệt trùng có thể ngăn dịch bệnh lây lan

Các bác sĩ nói các loại thuốc kháng sinh thông dụng trở nên không hiệu quả ở Ấn Độ một phần vì người ta có thể mua dễ dàng ngoài đường và thói quen tự chữa bệnh của người dân.

Họ hay uống liều thấp và ít uống tiếp cho đủ thời gian.

Bác sĩ chuyên về các chứng bệnh đường tiêu hóa Vishnu Chandra Agarwal nói trong năm ngoái ông đã gặp nhiều bệnh nhân nhiễm loại E.coli không phản ứng với các loại kháng sinh thông dụng.

“Khoảng một chục ca, và tôi dùng một loại hóa chất là furadantin để điều trị bệnh nhân của tôi.”

“Và thuốc hiệu nghiệm. Nó khiến bệnh nhân nôn mửa nhiều kinh khủng, nhưng hiệu nghiệm,” ông nói.

Nguy cơ NDM-1 trở thành dịch bệnh toàn cầu là “rõ và đáng sợ”, theo các nhà nghiên cứu trình bày trên tạp chí về các dịch bệnh truyền nhiễm The Lancet.

Cảnh báo quốc gia

Nghiên cứu được nhóm các chuyên gia ở đại học Cardiff thực hiện, cùng với Cơ quan bảo vệ sức khỏe (HPA) và các đồng nghiệp quốc tế.

BS David Livermore, một trong số các nhà nghiên cứu và đang làm việc cho HPA của Anh, nói: “Có một số lượng nhỏ các khu vực nhiễm bệnh ở Anh, nhưng số lượng lớn các ca có vẻ liên quan đến đi lại và chữa trị tại các bệnh viện ở vùng Nam Á.”

“Loại kháng thuốc này trở nên khá phổ biến ở đó.”

“Người ta lo ngại chúng có thể tạo thành một quần thể vi khuẩn có khả năng lây lan giữa các bệnh nhân.”

Ông nói nguy cơ là tạo ra vấn đề y tế toàn cầu nghiêm trọng vì có ít loại thuốc kháng sinh mới phù hợp đang được nghiên cứu và không có loại nào hiệu nghiệm với NDM-1.

Ông nói bộ y tế Anh đã đưa ra cảnh báo về vấn đề này.

“Chúng tôi ban hành các cảnh báo này rất thận trọng khi nhìn thấy trường hợp kháng thuốc mới và phiền phức.”

Quá trình di chuyển

Cảnh báo quốc gia về kháng thuốc được ban hành năm 2009 sau khi HPA ghi nhận tình trạng tăng số lượng ca – một số chết người – xuất hiện ở Anh.

Nghiên cứu của Lancet nhìn lại một số ca NDM-1 được chuyển lên HPA cho đến năm 2009 từ các bệnh viện rải rác khắp nước Anh.

Ít nhất 17 trong số 37 bệnh nhân mà họ khảo sát có quá trình di chuyển sang Ấn Độ hay Pakistan trong năm trước đó, và 14 người trong số họ nhập viện ở các nước đó – nhiều vụ là giải phẫu thẩm mỹ.

Với một số bệnh nhân mức độ nhiễm khuẩn là trung bình, trong khi một số bệnh nặng, và một vài ca nhiễm trùng máu.

Một phát ngôn nhân cho Bộ y tế nói: “Chúng tôi phối hợp với HPA trong vấn đề này.”

“Các bệnh viện cần bảo đảm tiếp tục kiểm soát lây lan và ngăn bất kỳ sự phát tán nào, cân nhắc xem bệnh nhân gần đây có chữa trị ở nước ngoài hay không và gửi mẫu về cho HPA để xét nghiệm.”

“Cho đến nay chỉ có một số nhỏ các ca ở bệnh nhân tại các bệnh viện của Anh. HPA tiếp tục theo dõi tình hình và chúng tôi xét khả năng khuyến khích chế tạo các loại kháng sinh mới với các đồng nghiệp châu Âu.”

Chính quyền xứ Wales nói đang “nghiên cứu toàn bộ” báo cáo này.

“NHS xứ Wales thường xử lý các loại vi khuẩn kháng nhiều thuốc bằng các phương pháp vi sinh tiêu chuẩn, và sẽ xử lý bất kỳ loại vi khuẩn mới nào bằng cách tương tự,” một phát ngôn nhân nói.

Một số điểm nóng NDM-1:

Cảnh báo ‘siêu vi khuẩn’ nguy hiểm

Một nhóm “siêu vi khuẩn” có khả năng kháng lại tất cả các loại thuốc đã lan từ Nam Á sang Anh và có khả năng lan rộng trên phạm vi toàn cầu. Các chuyên gia y tế Anh và Ấn Độ đã phát đi cảnh báo trên với sự lo ngại thật sự.

Nghiên cứu vi khuẩn tại một phòng thí nghiệm ở châu Âu - Ảnh: Reuters
Nghiên cứu vi khuẩn tại một phòng thí nghiệm ở châu Âu – Ảnh: Reuters.

Các chuyên gia y tế Anh và Ấn Độ cảnh báo một nhóm “siêu vi khuẩn” có khả năng kháng lại tất cả các loại thuốc kháng sinh đã lan từ các nước Nam Á sang Anh, và có thể sẽ lây lan trên phạm vi toàn thế giới.

Trong một nghiên cứu đăng trên tạp chí y học Anh The Lancet, nhóm chuyên gia do bác sĩ Timothy Walsh thuộc ĐH Cardiff (Xứ Wales) và Karthikeyan Kumarasamy thuộc ĐH Madras (Ấn Độ) dẫn đầu, khẳng định các vi khuẩn chứa enzym New Delhi metallo-ß-lactamase (viết tắt là NDM-1) đã lan từ Ấn Độ và Pakistan sang các bệnh viện tại Anh.

Bác sĩ Walsh đã phát hiện enzym NDM-1 từ năm ngoái ở vi khuẩn viêm phổi Klebsiella và E.coli trong cơ thể một bệnh nhân Thụy Điển ở Ấn Độ.

Vi khuẩn chứa NDM-1 có thể kháng lại hầu hết mọi loại thuốc kháng sinh, kể cả carbapenem – nhóm kháng sinh mạnh nhất, được xem là vũ khí cuối cùng để trị các loại vi khuẩn nguy hiểm. Chỉ có hai loại kháng sinh tỏ ra có công hiệu là tigecycle và colistin.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cả hai loại kháng sinh này cũng đều không thể diệt được vi khuẩn chứa NDM-1. Các trường hợp nhiễm vi khuẩn E.coli thông thường có thể nhanh chóng hồi phục, nhưng nếu vi khuẩn E.coli lại có chứa enzym NDM-1 thì nguy cơ tử vong rất cao.

Lây qua đường du lịch y tế

Bác sĩ Walsh cho biết hiện tượng vi khuẩn chứa NDM-1 kháng lại tất cả mọi loại kháng sinh được gọi là “kháng diện rộng”. “Một năm trước, chưa từng ai nghe đến hiện tượng kháng diện rộng này” – ông nhấn mạnh.

Nhóm nghiên cứu đã phát hiện 44 trường hợp nhiễm vi khuẩn chứa NDM-1 ở Chennai, 26 trường hợp ở Haryana tại Ấn Độ, 73 trường hợp khác ở nhiều địa điểm tại Ấn Độ, Bangladesh, Pakistan.

Số trường hợp nhiễm vi khuẩn chứa NDM-1 ở Anh đã lên đến 50 và hiện đang tăng. Trong số này có 17 trường hợp là những người từng đến và nhập viện ở Ấn Độ và Pakistan, số còn lại đã đến Ấn Độ để phẫu thuật chỉnh hình.

Nhóm nghiên cứu cho biết đáng ngại là phần lớn các trường hợp nhiễm bệnh ở Chennai và Haryana là cùng trong cộng đồng. Do đó, có thể khẳng định vi khuẩn chứa NDM-1 đã tồn tại trên diện rộng ở các khu vực này. Tại các bệnh viện ở Anh, hiện tượng vi khuẩn chứa NDM-1 lây lan từ người sang người đã được ghi nhận.

“Rõ ràng ngành y tế Anh đang đứng trước một thử thách lớn – bác sĩ David Livermore thuộc Cơ quan Bảo vệ sức khỏe (HPA) ở London nhận định – Chúng ta cần kiểm soát dịch bệnh ngay từ bây giờ thay vì chờ đến khi hàng ngàn người bị lây nhiễm”.

Theo các chuyên gia, cách hiệu quả nhất để ngăn chặn vi khuẩn chứa NDM-1 là lập tức cô lập các bệnh nhân bị lây nhiễm, tẩy trùng các bệnh viện, còn các bác sĩ và y tá phải thường xuyên rửa tay bằng xà bông diệt khuẩn.

Hiện các bệnh viện ở Anh đang điều trị cho bệnh nhân bằng phương pháp tích hợp nhiều loại thuốc kháng sinh cùng lúc. Một số bệnh nhân đã hồi phục, nhưng một số đang bị nặng, có những trường hợp đã nhiễm trùng máu.

Bộ Y tế Anh một mặt lên tiếng cảnh báo về vi khuẩn chứa NDM-1; mặt khác, người phát ngôn Bộ Y tế Anh khẳng định bộ “đang hợp tác chặt chẽ với HPA. Các bệnh viện cần đảm bảo kiểm soát hiệu quả các trường hợp lây nhiễm để ngăn chặn dịch bệnh lây lan”.

NDM-1 dưới kính hiển vi - Ảnh: Daily Mail
NDM-1 dưới kính hiển vi – Ảnh: Daily Mail.

Nguy cơ lây nhiễm toàn cầu

Không giống như các loại “siêu vi khuẩn” phổ biến khác như MRSA hay C. difficile, vi khuẩn chứa NDM-1 có khả năng truyền enzym NDM-1 sang các loại vi khuẩn khác. Nguyên nhân là do NDM-1 tồn tại dưới các cấu trúc ADN gọi là plasmid. Các cấu trúc này lại dễ dàng nhân bản và “có thể lan sang hàng loạt vi khuẩn”.

Bác sĩ Walsh cảnh báo: điều đáng lo ngại là hiện y học chưa có loại kháng sinh hiệu quả nào chống lại được nhóm “siêu vi khuẩn” mới này. Nếu một nhóm “siêu vi khuẩn” tấn công nước Anh thì ngành y tế Anh sẽ “phải trải qua quãng thời gian mười năm đen tối, không có bất cứ vũ khí gì để ngăn chặn dịch bệnh lây lan”.

Điều đáng sợ nhất, như nhóm nghiên cứu cảnh báo, là vi khuẩn chứa NDM-1 có thể lây lan từ người sang người. Do vậy có nguy cơ lan rộng trên phạm vi toàn cầu bởi có “nhiều người châu Âu và Mỹ cũng đến Ấn Độ để phẫu thuật chỉnh hình”.

Bác sĩ Johann Pitout thuộc ĐH Calgary ở Canada cho rằng các bệnh nhân từng điều trị ở Ấn Độ và các nước Nam Á cần được kiểm tra y tế để xác định xem cơ thể họ có chứa vi khuẩn chứa NDM-1 hay không trước khi vào điều trị y tế ở các bệnh viện trong đất nước mình.

“Nếu phớt lờ nguy cơ này, sớm muộn cộng đồng y tế sẽ phải đối mặt với các loại vi khuẩn kháng carbapenem gây lây nhiễm trên diện rộng, rất khó chữa trị và đẩy chi phí y tế các nước tăng vọt” – bác sĩ Pitout cảnh báo.

Còn giáo sư Christopher Thomas thuộc ĐH Birmingham (Anh) lại cho rằng hiện tượng “siêu vi khuẩn” chứa NDM-1 cho thấy các vấn đề y tế không còn mang tính cục bộ nữa, mà là những vấn đề toàn cầu.

Theo Tuổi trẻ

Đã phát hiện vi khuẩn mang gen tương tự NDM-1 tại Việt Nam

Ngày 11-8, bác sĩ Nguyễn Trung Cấp (Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư) cho biết: Tại một nghiên cứu có tên là MIDAS, thực hiện tại 16 bệnh viện ở VN, đã phát hiện vi khuẩn kháng thuốc nhóm carbapenem tương tự vi khuẩn tìm thấy ở Ấn Độ nhưng mang gen kiểu khác. Trong nghiên cứu này, có 1,2-2% chủng vi khuẩn gây bệnh đường ruột kháng thuốc nhóm carbapenem.

Thưa ông, đã phát hiện vi khuẩn kháng thuốc mạnh tương tự vi khuẩn mang gen NDM-1, liệu việc chống lại bệnh tật có khó khăn?

Tại VN chưa có nghiên cứu nào đủ lớn để giải mã trình tự gen của tất cả các vi khuẩn kháng thuốc để xem đó có phải là NDM-1 hay không, nhưng đã phát hiện loại vi khuẩn kháng thuốc mang gen tương tự NDM-1. Các vi khuẩn mang gen IMP, VIM… cũng kháng thuốc họ carbapenem.

Trong nghiên cứu SMART, nhóm nghiên cứu cũng phát hiện tần suất kháng thuốc nhóm carbapenem là 3,8%. Trong hành trình tìm thuốc mới – xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc mà y khoa luôn phải đối mặt, có hai con đường là tìm ra kháng sinh mới hiệu quả, cộng với ngăn ngừa tình trạng kháng thuốc bằng quay vòng kháng sinh, quay vòng buồng bệnh…

Vi khuẩn kháng thuốc chỉ nguy hiểm khi chúng ta đối mặt trực tiếp với nó, còn khi chống nó bằng con đường vòng, tránh mặt nó và tìm thuốc khác còn hiệu quả. Giới y khoa đang cố gắng kiểm soát hiệu quả các trường hợp bệnh nhân bằng cách này.

Lan Anh thực hiện

Advertisements