Đã tiêm vacxin tai xanh, vẫn có virus

Cục Chăn nuôi phản ánh có tình trạng nhiều trang trại nuôi lợn mặc dù đã tiêm phòng nhưng Thú y xét nghiệm lợn vẫn phát hiện có virus tai xanh,… * Có phải Thú y cố tình “ách” vận chuyển lợn?

Ông Tô Long Thành, Phó GĐ Trung tâm Chẩn đoán Thú y TƯ (Cục Thú y)

Tuần qua, NNVN nói nhiều tới vấn đề dịch tai xanh khiến việc tiêu thụ lợn bị ách tắc nghiêm trọng. Đặc biệt, Cục Chăn nuôi phản ánh có tình trạng nhiều trang trại nuôi lợn mặc dù đã tiêm phòng nhưng Thú y xét nghiệm lợn vẫn phát hiện có virus tai xanh, nên không cấp giấy kiểm dịch, lưu thông lợn vốn đã “tắc” lại càng tắc hơn.

Chúng tôi đã hỏi ông Tô Long Thành, Phó GĐ Trung tâm Chẩn đoán Thú y TƯ (Cục Thú y) để làm sáng tỏ.

Thưa ông, nhiều người chăn nuôi không hiểu vì sao lợn đã tiêm phòng vacxin tai xanh rồi, mà Thú y xét nghiệm vẫn bị “dính” virus tai xanh?

Có thể nói dễ hiểu thế này: vacxin phòng bệnh tai xanh (PRRS) thực chất chính là những con virus tai xanh! Có hai dạng vacxin tai xanh, đó là dạng vô hoạt (con virus tai xanh đã chết) và dạng nhược độc (con virus tai xanh đã được làm yếu nhưng còn sống).  Ở dạng vacxin, virus tai xanh được gọi là dạng nguyên thể.

Sau khi được tiêm phòng vacxin, cơ thể con lợn có khả năng tạo ra kháng thể. Kháng thể có khả năng “đánh” bại được những con virus tai xanh ngoài môi trường (tức nguyên thể), ngăn chặn không cho virus tai xanh ngoài môi trường xâm nhập gây bệnh.

Tuy nhiên, không phải sau khi tiêm vacxin thì con lợn hình thành kháng thể ngay, mà phải sau một thời gian nguyên thể mới bắt đầu biến thành kháng thể. Tùy vào công nghệ SX vacxin mà thời gian này ngắn hay dài, loại vacxin hình thành kháng thể sớm nhất hiện nay là 3 ngày sau khi tiêm phòng. Loại thông thường là sau 5 đến 7 ngày. Thường thì phải sau 21 ngày con lợn mới hoàn toàn có kháng thể và phòng được bệnh. Còn trong khoảng thời gian dưới 7 ngày, virus tai xanh (trong vacxin) vẫn ở dạng nguyên thể giống ngoài môi trường.

Đúng thế, khi lợn đã được tiêm phòng vacxin tai xanh, nếu Thú y lấy mẫu máu để xét nghiệm thì đương nhiên sẽ phát hiện có virus tai xanh, vì trong con lợn lúc đó đã có virus tai xanh được tiêm từ vacxin vào cơ thể. Điều này có nghĩa, lợn được tiêm phòng vacxin tai xanh rồi thì đương nhiên có virus tai xanh.

Nói như ông thì dân tiêm vacxin làm gì? Vì Thú y cứ xét nghiệm thấy lợn có virus tai xanh là nói có bệnh, không cấp giấy kiểm dịch, không cho vận chuyển?

Con lợn được tiêm vacxin tai xanh, khi đã hình thành kháng thể thì đương nhiên khi xét nghiệm máu, mặc dù nó có virus tai xanh (dạng kháng thể), nhưng tùy vào tỉ lệ kháng bệnh của vacxin, mà có nó thể hoặc không thể mắc bệnh tai xanh. Cái khó hiện nay nằm ở chỗ: Đối với nhiều lại virus khác như cúm gia cầm hay LMLM, thiết bị xét nghiệm sẽ phân biệt được đâu là dạng virus nguyên thể, đâu là dạng virus kháng thể. Nếu xét nghiệm thấy virus dạng kháng thể thì khẳng định luôn là đã tiêm vacxin, và không có dịch. Còn là dạng nguyên thể thì chỉ có thể là mới tiêm phòng chưa qua 21 ngày, hoặc là virus xâm nhập ngoài môi trường vào và con vật đang mắc bệnh.

Thế nhưng đối với bệnh tai xanh, thiết bị xét nghiệm hiện chỉ có khả năng phát hiện con lợn có sự tồn tại virus tai xanh thôi, còn đó là dạng nguyên thể hay kháng thể thì không phân biệt được.

Cứ như ông nói thì thú y viên các địa phương làm sao đủ trình độ để phân biệt được?

Vướng mắc chính ở đây. Hiện nay khi xét nghiệm máu ngẫu nhiên tại một thời điểm nhất định và phát hiện ra lợn có virus tai xanh thì cũng không thể khẳng định nó có bị bệnh tai xanh thật hay không. Bởi vì có thể virus đó là nguyên thể khi lợn đã tiêm phòng nhưng chưa đầy 7 ngày, cũng có thể virus đó là dạng nguyên thể ngoài môi trường xâm nhập vào, và con lợn đang bị bệnh… Lại cũng có thể virus đó là kháng thể (lợn đã tiêm phòng sau 21 ngày)…

Đó là chưa nói, lấy máu xét nghiệm phải thật đúng thời điểm lúc con lợn đang sốt cao, lúc đó tỉ lệ virus tai xanh mới cao, và xét nghiệm mới chính xác.

Nếu không khẳng định được lợn bị bệnh hay không như vậy, thì căn cứ đâu mà Thú y lại không cho vận chuyển lợn?

Tất nhiên, thú y không cấp giấy kiểm dịch và không cho vận chuyển lợn đi thì lợn ở trang trại đó xét nghiệm phải có virus tai xanh. Tuy nhiên lúc đó thú y lại phải căn cứ xem trại đó có tiêm phòng không? Lịch tiêm phòng ra sao? Căn cứ chứng minh có thể là phiếu tiêm phòng của thú y cơ sở. Nếu chủ trại tự mua vacxin tiêm thì phải có sổ theo dõi lịch tiêm phòng, có xác nhận đủ căn cứ của chủ trang trại hoặc cơ quan thú y…Nếu xét nghiệm thấy có virus tai xanh, nhưng chủ trại có giấy tờ chứng minh là họ đã tiêm phòng vacxin tai xanh cách đó ít nhất là 3 đến 7 ngày thì đương nhiên thú y không thể khẳng định trại của họ có dịch. Tuy nhiên thú y cũng không thể cấp giấy kiểm dịch. Còn đàn lợn vẫn khỏe mạnh béo tốt, mà xác minh được đàn lợn đã tiêm phòng quá 21 ngày thì đương nhiên thú y phải cấp giấy kiểm dịch và cho vận chuyển đi.

Tóm lại, các trang trại lớn, việc họ tiêm phòng, có sổ theo dõi hàng ngày là đương nhiên mà rất ít khi có dịch. Còn đối với người chăn nuôi nhỏ, không xuất trình được giấy chứng minh tiêm phòng, mà thú y xét nghiệm thấy có virus tai xanh thì họ cấm vận chuyển lợn đi là đúng rồi!

Xin cảm ơn ông!

Advertisements